Archive for the ‘Przypadek i wybór’ Category

Splątane sznurki

Przypadek i wybór w nieprzewidywalny sposób kształtują wspólnie życie człowieka – liczba możliwych splotów jest nie­skończona. Przypadek i wybór wzajemnie się również uzupeł­niają: to przez przypadek Simone de Beauvoir spotkała Sartre’a, lecz z wyboru została z nim na całe życie. Nabywanie kuponu loterii to kwestia świadomego wyboru (z wyjątkiem największych hazardzistów), lecz wygrana to czysty [...]

Na ile wolna wola?

Czy kiedy ktoś podejmuje świadomą decyzję, to naprawdę wie, co robi? Prawo, moralność i zdrowy rozsądek zakładają, że tak. Jednak nawet wymiar sprawiedliwości, nie tolerujący żadnych odcieni pośrednich, w sprawach kryminalnych do­puszcza istnienie ograniczonej odpowiedzialności. Współcze­sna, deterministyczna biologia zdaje się iść jeszcze dalej i oba­lać zdroworozsądkowe przekonanie, że jednostki mogą doko­nywać wolnych wyborów. Oczywista riposta [...]

Wybór

Przez całe życie człowiek sam podejmuje decyzje bądź prosi innych, by zrobili to za niego. Decyzje te mają ogromny wpływ na całą jego późniejszą egzystencję. W okresie gwałtownego rozwoju przemysłu miliony osób na całym świecie zdecydowa­ły się opuścić miejsca swojego wychowania i przeniosły się do miast. W Rosji główna fala migracji przypadła na koniec dzie­więtnastego [...]

Co kryje imię?

Rozwód rodziców, choroba przebyta w dzieciństwie, wygląd, konkretni nauczyciele, katastrofy naturalne, wojny i wiele, wiele innych nieprzewidywalnych czynników może odgrywać rolę w kształtowaniu życia jednostki. Znaczenie może mieć nawet imię. Już Szekspir w słynny sposób zastanawiał się nad niekon­sekwencją imion (?Cóż znaczy nazwa? To, co zwiemy różą pod inną nazwą nie mniej by pachniało”). Właściwości [...]

Burze i napory

Zdarzenia, nad którymi ludzie nie mają kontroli, mogą mieć katastrofalny wpływ na ich życie. Skrajne i przeciągające się okresy głodu to powtarzający się element historii człowieka, obecny nawet dzisiaj. Najwcześniejsza udokumentowana pla­ga głodu spadła blisko sześć tysięcy lat temu na Bliski Wschód. Rzym został nią dotknięty w 436 roku przed Chrystusem, kie­dy to tysiące głodujących [...]

Nos Darwina

Przypadek nieraz odgrywa kluczową rolę w wyznaczaniu* kierunku życia jednostki. Darwin opisał w autobiografii, jak jego przyszłość zależała w pewnej chwili od banalnego i ka­pryśnego zbiegu okoliczności: Podróż na okręcie Beagle stanowiła najdonioślejsze zdarzenie w moim życiu i przyczyniła się do całej mojej dalszej kariery, a jed­nak była zależna od tak nieznacznej okoliczności, jak ta, [...]