Archive for the ‘Okresy wrażliwości’ Category

Uczenie się lekcji

Stworzenie jednej teorii, obejmującej wszystkie zagadnie­nia dotyczące okresów wrażliwości, to cel nie do zrealizowania choćby z tego prostego powodu, że zakres zjawisk opisywa­nych tym pojęciem jest bardzo zróżnicowany. Niektóre okresy wrażliwości oznaczają jedynie ten etap rozwoju, na którym młody osobnik jest szczególnie podatny na zaburzenia. Inne okresy wrażliwości powstały z konkretnych powodów ? zazwy­czaj na [...]

Rywalizacja

Jak działa imprinting behawioralny? Często mówi się, że jest to swego rodzaju program rozwojowy, który – zsynchroni­zowany z wewnętrznym zegarem – otwiera zwierzęciu okno na świat, dopuszczając do zmian zachowania przez nabywa­nie doświadczenia. Po upływie zaplanowanego czasu okno zo­staje zamknięte, co wyklucza możliwość wprowadzania dal­szych zmian. Wyobrażenia wewnętrznego zegara, programu i okien na świat stanowią [...]

Wdrukowywanie

Imprinting behawioralny (wdrukowywanie zachowania) to proces, dzięki któremu młode zwierzę, wiedzione pewnymi predyspozycjami, szybko uczy się cech szczególnych wyglądu matki oraz form społecznej więzi z nią. (Termin ?imprinting” bywa też stosowany dla opisania całkiem innego procesu, na drodze którego rodzic może kształtować formę ekspresji geno­wej u potomstwa.) Niektóre młode zwierzęta uczą się także rozpoznawać ojca, [...]

Zamykające się opcje

Im bardziej przyzwyczajasz się do jazdy na rowerze z pod­niesioną kierownicą, tym trudniej jest ci jeździć z kierownicą opuszczoną. Im częściej jesz pieczonego kurczaka, tym nie chętniej będziesz jadł pieczone pędraki. Bywają osoby, które do nowinek kulinarnych podchodzą nieufnie, a im mniejsze było ich wczesne doświadczenie, tym bardziej prawdopodobne jest, że będą odrzucać potrawy w [...]

Uczenie się śpiewu

Uczenie się śpiewu przez ptaki do pewnego stopnia przypo­mina akwizycję języka przez człowieka. Ptaki śpiewające, tak jak ludzie, zaczynają uczyć się wcześnie i zazwyczaj naśladują melodie swojego gatunku. Najczęściej przez pierwsze kilka miesięcy od wyklucia młody samczyk słucha i zapamiętuje dźwięki wydawane przez swojego ojca i inne samce. Następ­nej wiosny sam zaczyna wydawać rozmaite dźwięki [...]

Uczenie się mowy

Bliskim każdemu przykładem specyficznego okresu ucze­nia się jest rozwój języka. Ludzka zdolność nabywania funkcji językowych jest w istocie godna uwagi i zbyt często traktuje się ją jako coś oczywistego. Dzieci przywrócone społeczeństwu po okresie całkowitej izolacji wykazują niezwykłą umiejętność nadrabiania wszystkich zaległości, niemniej późniejsze niż zwykle uczenie się języka to jeden z ich największych proble­mów. [...]

Coś wstrętnego w szopie

Kluczowe znaczenie wczesnych doświadczeń w rozwoju oso­bowości, systemu wartości i charakteru każdej jednostki znaj­duje odzwierciedlenie w prozie i przypowieściach ludowych. O podstawowej roli wczesnego doświadczenia mówi wiele teo­rii pedagogicznych. Jak stwierdził jeden z autorów Starego Testamentu: ?Ucz swe dziecko, jaką drogą powinno kroczyć, a nie zejdzie z niej, kiedy dorośnie”. Podobna maksyma przy­pisywana jest jezuitom: [...]

Czas podatności

W 1961 roku świat zaszokowała wiadomość, że pewien sze­roko stosowany cudowny lek ma skutki uboczne. Lek ten, talidomid, sprzedawano w czterdziestu sześciu krajach, pomaga­jąc tysiącom ciężarnych. Kobiety zażywały go w pierwszych trzech miesiącach ciąży na uspokojenie i zlikwidowanie po­rannych nudności. W tym właśnie okresie u nie narodzonego dziecka z zawiązków rozwijają się kończyny. Lekarstwo miało [...]